De groene baan: je mag bouwen zonder dat iemand het erg vindt

Elke keer dat ik een zorgverlener vraag om een tool te bouwen, gebeurt hetzelfde. De ogen gaan naar de grond. De gedachte is al gevormd vóór de eerste prompt getypt is: GDPR. Medische hulpmiddelen. Aansprakelijkheid. Dit mag ik niet zomaar doen.

Die reflex is begrijpelijk. Hij is ook grotendeels fout.

Het probleem is dat het gesprek over AI in de zorg altijd begint bij het moeilijkste deel: de software die echte diagnoses beïnvloedt, die in het EPD hangt, die data van patiënten verwerkt. Dat is het deel dat terecht zwaar gereguleerd is. Maar het is niet waar de meeste zorgverleners beginnen en het is niet waar ze zouden moeten beginnen. Er is een brede, veilige baan waarin vrijwel alles mag, waarin je vanavond nog aan de slag kunt, en waarin niemand, maar dan ook niemand, bezwaar maakt.

Ik noem het de groene baan. En hij is veel breder dan je denkt.

Het vertrekpunt dat overal al bestaat

Voordat we naar de banen kijken, een observatie die ik regelmatig maak in zorgorganisaties. De schaduwing-IT die er nu al is, ziet er niet uit als software. Ze ziet eruit als Excel.

Een spreadsheet met zeventien tabbladen. Kleurcodes die niemand meer kent. Verborgen formules die iemand in 2014 schreef en die nu, drie vertrekkende collega's later, heilig zijn geworden omdat niemand durft te vragen wat ze doen. Een macro die crasht als je de verkeerde kolom sorteert. Een rooster dat twee keer met de hand wordt overgetypt in een ander systeem. Een medicatie overzicht dat in theorie automatiseerbaar is, maar dat elke ochtend door iemand wordt samengesteld uit drie bronnen en een papiertje.

Dat is niet een teken dat de organisatie niet digitaal is. Dat is een teken dat de behoefte aan maatwerk-tools er al is, en dat de mensen die het werk doen zelf hun toevlucht hebben gezocht tot het enige bouwmateriaal dat ze kenden: een spreadsheet.

Die spreadsheets zijn het eerste vertrekpunt om te vervangen door een vibe-coded tool. En ze staan, stuk voor stuk, in de groene baan.

Drie banen, één criterium

De vraag "mag ik dit bouwen?" heeft één simpel antwoord: dat hangt af van wat je software aanraakt, niet van wat het is. Drie banen, en de grens wordt bepaald door gegevens en beslissingen, niet door technologie.

De groene baan: geen echte data van patiënten, geen live klinische beslissingen

Dit is de baan waarin bijna alles begint, en waarin veel dingen ook blijven. Wat hierin thuishoort:

• Alle prototypen, ook van volledig klinische applicaties, zolang je ze test op synthetische data of in een sandbox. Een triage-tool bouwen en testen op nep-patiënten? Groen. Een risicoscore berekenen op een dataset die je zelf hebt verzonnen? Groen.
• Alle backoffice-, admin- en communicatietools die nooit data van patiënten aanraken. Roosterbouw. Teamcommunicatie. Briefing-templates voor multidisciplinair overleg. Een tool die de inspectierapportering voorbereidt vanuit interne data. Een B1-herformulator voor berichten naar patiënten, zolang hij niet verstuurd wordt naar echte patiënten.
• Lesmateriaal. Een klinische simulator voor studenten. Een quiz over farmacologie. Een oefenomgeving voor triage-scenario's.
• Die Excel-spreadsheet met zeventien tabbladen, vervangen door een tool die dezelfde logica doet, maar dan leesbaar, onderhoudbaar en zonder verborgen formules.

Niets staat tussen jou en de groene baan vanavond. Geen regulator, geen IT-afdeling, geen compliance-officier. Je mag bouwen, testen, breken, opnieuw beginnen. De vreugde van bouwen is hier onvoorwaardelijk.

De amber baan: echte data van patiënten of een live workflow

Vanaf het moment dat echte patiëntgegevens in je tool komen, of je tool een onderdeel wordt van een echte zorgworkflow, gelden er regels. GDPR in Europa, HIPAA in de VS. Een data-protection impact assessment. Toegangscontrole, audit-trails, encryptie. De basics van veilige gegevensverwerking.

Dit is werk, en het is leerbaar werk. Het is een checklist, geen toverformule. Je hoeft er geen jurist voor in dienst te nemen, maar je moet het serieus nemen. De meeste zorgverleners die dit traject doorlopen, zijn verrast door hoeveel ervan gewoon gezond verstand is, zodra iemand het in gewone taal uitlegt.

De rode baan: software die echte diagnose- of behandelbeslissingen beïnvloedt in productie

Dit is medische-hulpmiddelen-territorium. De MDR in Europa, de FDA in de VS. Het verdient zijn reputatie: als je software een klinische beslissing beïnvloedt waar een echte patiënt van afhangt, dan moet die software aan hoge eisen voldoen.

Maar ook hier zit een deur die bijna niemand kent. Onder MDR Article 5(5) mag software die binnen één zorginstelling wordt gemaakt en gebruikt, voor de eigen patiënten, buiten de CE-markering en de notified-body-procedure blijven. Er zijn voorwaarden (een kwaliteitsmanagementsysteem, documentatie, post-market surveillance, en je mag het niet commercialiseren) maar de zware externe audit valt weg. En er is een clausule die bijna niemand kent: de uitzondering geldt alleen als er geen vergelijkbaar CE-gemarkeerd product op de markt is. Dat is de grens die clinici-bouwers het vaakst onderschatten.

Hoe breed is de groene baan, echt?

Breed. Breder dan de meeste zorgverleners inschatten en dat is precies het punt.

Het onderzoek dat we voor cliniciansthatcode.com deden (6 bronnen, 295 signalen, 34 geverifieerde bouwers) bevestigt wat ik in elke begeleidingssessie zie. De meeste tools die zorgverleners nodig hebben, leven in de groene baan. Een rooster-tool. Een communicatie-template. Een brief-herformulator. Een overzicht van inspection-data. Een kennisbank voor het team. Een prototype van een klinische beslissingsondersteuning, getest op synthetische data. Allemaal groen.

De angst voor compliance, terecht aanwezig bij de rode baan, lekt door naar de groene baan en verlamt mensen die zouden moeten bouwen. Een verpleegkundige die een rooster-tool wil bouwen, stopt vóór ze begint, omdat ze denkt aan GDPR en medische hulpmiddelen. Haar rooster-tool raakt geen data van patiënten aan en beïnvloedt geen diagnoses. Ze staat voluit in het groen, en ze weet het niet.

Dat is de eerste barrière die we moeten wegnemen. Niet de technische. Niet de regelgeving. De mentale.

De eerlijke wending: de 90% ná de demo

En toch zou ik een halve waarheid verkopen als ik het hierbij liet.

De groene baan is het vertrekpunt, niet de eindbestemming. Wie verder wil gaan, wie een prototype wil omzetten in een tool die echte patiëntendata verwerkt, die in een live workflow hangt, die collega's elke dag gebruiken, stuit op werk dat niemand je leert. Compliance. Beveiliging. Validatie. Onderhoud. Audit-trails. Het is de lege middelste laag van de trechter: hackathons en intro-cursussen helpen je starten, verhalen van data-lekken maken je bang, maar de stap ertussenin is bijna onbeschreven.

Dat is de 90% ná de demo. En het is precies de plek waar Care & Code zich positioneert.

Op 3 oktober, in Antwerpen, leren we je niet alleen bouwen. We leren je herkennen waar de groene baan stopt en de amber begint. We leren je welke stappen je zet wanneer je van een prototype naar een tool gaat die collega's echt gebruiken. We leren je de vragen te stellen waar je zelf niet aan dacht. En we leren je de vragen die je wél aan een professional moet stellen.

De groene baan is het begin. Care & Code is de volgende stap.

Schrijf je in via careandcode.be/tickets. 3 oktober 2026, Antwerpen, België.